Strona główna
Curriculum Vitae
Bibliografia
Badania wykopaliskowe
Galeria zdjęć
Linki
Kontakt
Szukaj
Zespoły osadnicze
Krzesk-Królowa Niwa
Rogów 
Rogów, gm. Repki, pow. sokołowski, woj. mazowieckie.
    W wymienionej miejscowości zlokalizowano 9 cmentarzysk kurhanowych, łącznie 40 grobów, zachowanych w formie samotnych kopców lub większych pól grzebalnych. Badania wykopaliskowe przeprowadzono na dwóch cmentarzyskach, na których rozpoznano 6 grobów.

Rogów
 Ryc. 1. Lokalizacja na mapie topograficznej cmentarzysk kurhanowych (1-2, 4-8) i osady (3) w Rogowie.

    St. 4 - cmentarzysko znajduje się w odległości 1,2 km na południowy wschód od kościoła w Rogowie. Położone jest ono w lesie. Tworzy go 30 kurhanów. Występują one w dwóch skupiskach oddalonych o 50 m. Mniejsze skupisko tworzy 13 kopców a większe 17 nasypów. W obu skupiskach kurhany rozmieszczone są bezładnie. Zachowały się jako koliste nasypy o średnicy 6-8 m i wysokości 0,7-1 m. Przebadano 5 kurhanów w tym 3 z mniejszego skupiska i dwa z większego. W czterech grobach okryto pochówki typu nakurhanowego. Jeden kopiec uznano za mogiłę symboliczną. Nie było w nich śladów żadnego pochówka - ciałopalnego ani szkieletowego. Na podstawie przeprowadzonej analizy antropologicznej przepalonych kości odkrytych w pozostałych kopcach ustalono, że w każdym pochowano szczątki kilku osobników. I tak w kurhanie 3 ustalono, że pogrzebano czterech osobników, zmarłych w wieku: infans, iuvenis, młodocianym i dorosłym.

W kurhanie 6 stwierdzono szczątki kostne sześciu osób. Zmarły one w wieku: infans I-II, infans II, infans II-iuvenis, iuvenis, iuvenis-poźny, adutlus. W kurhanie 23 złożono pochówki siedmiu osobników. Ich wiek w chwili śmierci określono na: wczesny infans, infans I-II, infans II-iuvenis, wczesny iuvenis. adultus młodociany i dorosły. Z kolei w kurhanie 24 były prochy trojga dzieci zmarłych w wieku: infans I, II, I-II, dwóch osobników młodocianych (infans II-iuvenis, iuvenis) i jednej osoby dorosłej (adultus).
Płeć określono dla nielicznych szczątków kostnych. Ustalono, że pochodziły one ze szkieletu mężczyzny, który zmarł osiągnąwszy wiek adultus. Szczątki te odkryto w kurhanie 23. Jeśli chodzi o przynależność anatomiczną opisywanych kości to w czterech kurhanach pochodziły one z czaszek i obu kończyn szkieletów. Tylko w jednym kopcu zaobserwowano występowanie fragmentów ze wszystkich części szkieletów. Zaznaczyć należy, że w pięciu analizowanych zbiorach kości znajdowała się też pewna grupa szczątków niediagnostycznych, a w jednym poza kośćmi ludzkimi ujawniono też przepalone kości zwierzęce. W czterech prezentowanych kurhanach razem z kośćmi zalegały fragmenty naczyń glinianych. Uznano, że pochodzą one z wyposażenia grobowego. W jednym grobie (nr 23) poza ceramiką odkryto jeszcze połowę glinianego przęślika, a w drugim (nr 24) skorupki jajka. Ceramika stanowiła również wyposażenie grobu symbolicznego (kurhan 3). Istotny jest fakt występowania w kurhanach ze skupiska rogowskiego naczyń klasycznego typu drohiczyńskiego. Budowa kopców była prosta i nieskomplikowana. Usypane były z czystego piasku lub piasku i otoczaków granitowych. Za ważne elementy ich budowy uznać należy kamienne konstrukcje pod- i nakurhanowe. Do grupy konstrukcji podnasypowych zaliczyć trzeba kolisty wieniec, owalny wieniec z brukiem kamiennym o wymiarach 1 X 2 m, czworobok (2 X 2 m) podzielony wewnątrz na dwie komory i czworobok (2 X 2 m) wyznaczony przez niewielkie skupiska kamieni w narożnikach (Ryc. 1: 1-4).

Ryc. 1. Typy konstrukcji kurhanowych. Opracowała Joanna Kalaga.
Ryc. 1. Typy konstrukcji kurhanowych. Opracowała Joanna Kalaga.

Jeden kurhan przykryty był jednowarstwowym płaszczem kamiennym stanowiącym przykład konstrukcji nakurhanowej. Warstwa ciałopalenia występowała w czterech kopcach. Zalegała ona na wtórnym złożu i złożona była u podstawy nasypów na rytualnie oczyszczonym gruncie. W kurhanie będącym mogiłą symboliczną wymienionej warstwy nie było.

St. 6 - cmentarzysko znajduje się w odległości 1,5 km na południowy wschód od kościoła w Rogowie. Położone jest ono w lesie. Tworzą go 4 kurhany. Układ kopców jest szeregowy. Zachowały się jako koliste nasypy o średnicy około 9 m i wysokości 0,8 m. Przebadano jeden kurhan (nr 1). Odkryto w nim pochówek typu nakurhanowego. Na podstawie analizy antropologicznej kości ustalono, że w grobie pogrzebano kilku osobników zmarłych w wieku od infans I-II do iuvenis-adultus. Wśród kości złożonych w pochówku znajdowały się ułamki czaszki, tułowia kończyn górnych i dolnych. W zbiorze kości wyróżniono też grupę kości niediagnostycznych. Razem z kośćmi zalegały fragmenty naczyń glinianych. Zinterpretowano je jako wyposażenie grobowe. Jądro nasypu zbudowane było z gliny uformowanej w kopczyk o wysokości 0,7 m. Nad nim znajdował kamienno-ziemny nasyp. Jego powierzchnię przykrywał jednowarstwowy płaszcz kamienny ułożony ze ściśle przylegających do siebie otoczaków granitowych. U podstawy nasypu znajdowała się konstrukcja kamienna w postaci jednowarstwowego, owalnego bruku o wymiarach 1 X 2 m. Usytuowana ona była w południowo-zachodniej części kurhanu. Kurhan dookolnie otaczał szeroki i pytki rów.

C h r o n o l o g i a: cmentarzyska na stanowiskach 6 i 8 datowane są na okres od drugiej połowy XI do połowy lub końca XIII wieku. Podstawę datowania stanowi analiza cech technologicznych i stylistycznych ceramiki (w tym udział naczyń typu drohiczyńskiego) wchodzącej w skład wyposażenia pochówków.